Ratingbureaus. Kredietbeoordelaars. Dingen met namen als Moody’s, Standard & Poor’s en Fitch maken tegenwoordig deel uit van het dagelijks nieuws. Regeringsleiders liggen wakker van de rating van hun land. De financiële markten marcheren achter de vlag van de rating aan. Panorama vraagt zich af wie die kredietbeoordelaars zijn en van waar ze de expertise halen om een oordeel te vellen.

‘Er zijn miljardenbeslissingen genomen op basis van ratings. Maar niemand vroeg naar de oorsprong. Ze zagen ze als godsgeschenken, als van neutrale instanties. Dat het om Amerikaanse privébedrijven ging, dat wilde niemand weten. Maar dat is wel even veranderd!’ – Dirk Müller, voormalig beurshandelaar, Frankfurt.

Elke dag hoor je ze in het journaal en lees je er over in de kranten. Bedrijven en overheden krijgen een lagere rating, onrust op de financiële markten en overheden die financieel nog meer in de moeilijkheden komen.

Maar wie zijn die kredietbeoordelaars eigenlijk? Waarom baseren zijn hun beoordelingen? En kloppen de cijfers die ze een land of bedrijf toeschrijven?

‘Het is gewoon koffiedik kijken. Het geven van een kredietbeoordeling aan een land is niets anders dan een raadselspelletje.’ – Jerome Fons, voormalig directeur bij Moody’s.

De macht van de rating agencies – VPRO, 2012.

Wanneer je actrice Aimee Mullins door de straat ziet flaneren kan je nauwelijks onderscheiden waar haar benen van vlees en bloed eindigen en haar protheses beginnen. Mens en machine groeien naar elkaar toe, en Mullins ziet dat als een voordeel.

‘De enkels van mijn prothesebenen zijn véél beter dan de enkels die ik zou gehad hebben aan mijn échte benen.’

Ook voor Nathalie Sacco is de technologische vooruitgang een zegen. Onder haar sleutelbeen draagt ze een implantaat dat haar hersenen stimuleert. Op die manier kan ze haar dwangneurose onder controle houden.

‘Ik voel me weer normaal, zoals in 2000 en alle jaren vóór mijn ziekte.’

Maar de wetenschap is tot veel meer in staat. Zo kan je perfect het geslacht van je kind kiezen. In de meeste landen is het verboden, maar in Los Angeles is het big business. Je zoon of dochter kiezen kost er 14.000 euro, en dat is inclusief IVF behandeling.

Mensen met een handicap helpen en ziektes bestrijden, daar heeft niemand iets op tegen. Maar waar ligt de grens? Panorama stelt de vraag aan wetenschappers, toekomstige ouders en patiënten die de elektronica in het verlengde van hun lichaam niet meer kunnen missen.

I Evolve / Human 2.0 – Een reportage van Dissidents and Wood TV, 2011.

In Australië leven veel Aboriginals aan de rand van de maatschappij. Alcoholproblemen, kindermisbruik en geweld teisteren hun leefgemeenschappen. Reporter Oliver Steeds reist naar Australië om na te gaan waar de problemen vandaan komen en hoe ze aangepakt worden.

In Hidden Valley, een wijk van het toeristische stadje Alice Springs, is de situatie bijzonder schrijnend. Maar liefst 80 procent van de mannen heeft geen werk. De situatie is zo uitzichtloos dat ze naar de drank grijpen of in de criminaliteit belanden.

We gaan op stap met een patrouille van vrijwilligers die in de straten van Alice Springs rondgaat om mensen te helpen. Verschillende dronkaards liggen laveloos op de stoep. Het team brengt ze naar huis. Ze zijn net op tijd gered van onderkoeling of erger, want het vriest.

In 2007 riep de overheid een noodwet in het leven. Australiërs noemen de wet ‘the intervention’. Concreet gaat het om een reeks maatregelen om komaf te maken met de problemen. Zo wordt alcohol verboden in bepaalde wijken en wordt de uitkering van sommige Aboriginals onder controle gehouden door middel van een betaalkaart waar ze geen alcohol mee kunnen kopen.

De termijn van ‘the intervention’ verstrijkt later dit jaar. De overheid spreekt van een succes. Critici vinden daarentegen dat de noodwet geleid heeft tot meer chaos, afhankelijkheid en racisme, en dat Aboriginals het recht moeten hebben om zelf hun leven te bepalen.

Australia’s hidden valley – Channel 4, 2011.

Oliver Steeds is als onafhankelijk journalist gespecialiseerd in Azië. Hij maakte al reportages voor een hele rits tv-zenders: BBC, Channel 4, Al Jazeera International, ABC, Discovery en Travel.

In Trinidad wordt er om de 17 uur iemand vermoord. Daarmee is het eiland de meest gewelddadige plaats van de Caraïben. Van augustus tot december vorig jaar was de noodtoestand van kracht in Trinidad, en in de hoofdstad Port of Spain gold de avondklok. Reporter Seyi Rhodes zoekt uit waar de criminaliteit vandaan komt.

In het gebied laventille is er erg veel geweld. De politie zegt dat bendes achter de meeste moorden zitten en dat de illegale wapenhandel welig tiert. Sinds de noodtoestand is het moorden verminderd, Maar de situatie is nog lang niet onder controle.

Trinidad is ook de draaischijf van drugs uit Zuid-Amerika die onderweg zijn naar Europa en de Verenigde Staten. Die smokkel op grote schaal is onder meer mogelijk omdat corrupte politiemensen en kustwachters geregeld een oogje dichtknijpen.

In de wijk Calavary Hill is een drugsprobleem volledig ontspoord. De politie heeft al heel wat arrestaties gedaan. Rhodes spreekt met Susan. Twee van haar zonen zijn opgepakt op verdenking van bendevorming. Susan vreest dat de noodtoestand niet veel zal veranderen.

Unreported World: Guns, Drugs and Secrets – Channel 4, 2011

Seyi Rhodes is een televisiereporter met Nigeriaanse roots. Hij werkte al voor BBC Panorama, en voor het programma Explore -ook van BBC -trok hij naar de Filipijnen. Daar maakte hij een reportage over de bevolkingsgroei. Deze reportage maakte hij voor het programma Unreported World van Channel 4.

Jongeren van 13 à 17 hebben nooit de wereld gekend zonder gsm of zonder internet. De meesten staan voortdurend in contact met elkaar.

Deze reportage brengt hun leefwereld in beeld.

We doen ook een proef: drie jongeren proberen vrijwillig een week zonder internet en gsm te leven.
Ze worden gefilmd en gevolgd door hun klasgenoten, huisgenoten en door de ploeg van panorama.

Phara interviewt de jongeren, hun vrienden, hun leerkrachten, hun familie, ouders maar ook specialisten.

Nu al op Facebook, eind maart op tv!

57,6 euro. Dat is wat een ambulancedienst krijgt voor een interventie, met een uitgeruste ziekenwagen en twee ambulanciers, die 24 op 7 paraat moeten staan. Als ze naar een auto-ongeval worden gestuurd en een reanimatie moeten uitvoeren zijn ze gauw twee uur onderweg. In vele gevallen kan hun snelle en adequate interventie levens redden. Maar de overheid heeft geen geld voor hen. Panorama onderzoekt hoe gevaarlijk dat is.

Wanneer bij een interventie het slachtoffer toch overlijdt tijdens de interventie geldt dit als ‘nutteloze rit’ en mag de ambulancedienst een bedrag aanrekenen van 4,5 euro. Ter vergelijking: de takeldienst die met één personeelslid het wrak komt oppikken stuurt een factuur van 200 tot 250 euro.

Gevolg is dat alle privé-diensten – samen goed voor naar schatting de helft van de ambulance-interventies – moeten werken met vrijwilligers. Mensen die een opleiding van 120 uren hebben gevolgd en veertig uur stage hebben gelopen draaien shiften van dikwijls twaalf uur op langer voor amper 1 of 2 euro per uur. Het is een sector die drijft op idealisme, maar jammer genoeg ook vaak op amateurisme.

‘Om met professionele mensen te kunnen werken en break-even te kunnen draaien zouden we simpelweg tien keer zoveel moeten kunnen factureren’, zegt Peter Cleymans, een ambulancier in Dendermonde. ‘Weet je, in het buitenland lachen ze met ons.’

Xavier Moors, een Nederlands anesthest, heeft tijdens zijn studies in Leuven jaren bijgeklust als ambulancier. Hij kent de Belgische situatie. ‘Als ik een accident zou krijgen in België net over de Nederlandse grens, het kan misschien cru klinken, maar ik zal me met mijn laatste krachten tot over de grens slepen’, zegt hij.

‘In Nederland heeft een ambulancier-verpleegkundige gauw 5 tot 6 jaar opleiding achter de rug, anders komt hij er niet in. Maar hij heeft dan ook een loon van 2800 euro netto per maand.’

‘De toestand nu kost mensenlevens, ja’, zegt Peter Cleymans. ‘Ik denk gewoon maar aan hygiëne. Vele diensten beginnen te besparen op kleine uitgaven, grondig desinfecteren is zoiets, verschillende patienten worden wel eens op dezelfde brancard gelegd, ik weet zeker dat MRSA-infecties via ziekenwagens verspreid worden. Maar de overheid kijkt de andere kant uit.’

Een reportage van Wim Van den Eynde

Iran en de bom

Iran was het enige buitenland dat president Obama kende in zijn State of the Union van afgelopen week. Hij liet er geen twijfel over bestaan: geen scenario wordt uitgesloten om Iran van de atoombom te houden.

Panorama overloopt met u graag een paar van die scenario’s. Hoe komt Iran aan zijn nucleair materiaal en wat doet het westen om hen ervan af te houden?

Iran: la bombe à tout prix – Alegria, 2011.

Meghalaya, een deelstaat in het Noordoosten van India. De grond is rijk aan steenkool, en daar zijn de kinderen die er als slaaf werken de dupe van. Ze worden vooral ingezet in nieuwe mijnen waar de doorgangen nog erg smal zijn. Hun kleine en flexibele lijfje komt er goed van pas. Daarom worden ze de rattenkinderen genoemd.

We gaan op stap met Hasina Kharbhih van de NGO ‘Impulse’. Zij trekt zich het lot van de kinderen aan. Ze vertelt dat de meeste mijnen zich in een grijze zone van wetteloosheid bevinden. ‘De mijnen zijn niet in kaart gebracht en zijn privé-eigendom. De staat heeft er totaal geen controle over.’

De meeste kinderen worden ingevoerd uit arme buurlanden Bangladesh en Nepal. ‘Ik werk hier intussen 3 jaar en verdien 150 roepies per dag. Het werk is niet leuk, maar ik kan eten kopen. En wat ik over heb, stuur ik naar mijn familie’, zegt Azual, een jonge Bengaal.

Ladrymbia is één van de vele stadjes die ontstaan zijn rond de mijnen. In hokjes met een gordijntje werken meisjes van amper 15 jaar. Vaak zijn het de zussen van de jonge mijnwerkertjes. Ze verkopen hun lichaam aan de vele vrachtwagenchauffeurs die voortdurend af en aan rijden met grote ladingen steenkool.

Dada, grootvader in het Bengaals, is opzichter in één van de mijnen. Hij windt er geen doekjes om. ‘Ik laat de kinderen komen uit arme dorpen in Bangladesh. Als ze hier eenmaal aan de slag zijn, staan ze elke dag een stuk van hun loon aan mij af.’ En de opa ziet er geen graten in. ‘Hier zijn ze beter af. Thuis hebben ze toch niets te eten en gaan ze niet naar school.’

Les enfants rats de Meghalaya – Cargo Cultes, 2011.

Philippine woont in een krot in Diepsloot, de gevaarlijkste sloppenwijk van de Zuid-Afrikaanse stad Johannesburg. Eigenlijk had ze in een sociale woning moeten wonen. Ze heeft de papieren en zelfs de sleutel. Maar toen ze vijf jaar geleden wilde verhuizen, merkte ze dat er al een familie in het huis zat. Het is de schuld van corrupte ambtenaren die in ruil voor wat smeergeld andere mensen in de huizen laten wonen.

Reporter Krishnan Guru-Murthy wil uitzoeken wat er gaande is en schakelt journalist Golden in. Hij geeft zich uit voor een hopeloze vader die op zoek is naar onderdak voor zijn gezin. Albert Setwyewye, een lokaal ANC bestuurslid, wil met hem afspreken in een winkelcentrum en vraagt meteen om geld mee te brengen.

Golden gaat in op de afspraak en wapent zich met een verborgen camera. Setwyewye zegt aan Golden dat hij voor een kleine 500 euro een door de staat gesubsidieerd huisje kan krijgen. Dat hij niet voldoet aan de strenge voorwaarden en dat de wachtlijst al in 2004 is afgesloten, speelt geen rol.

Maar ook op hoger niveau is er corruptie. Er worden grote namen genoemd, zoals Julius Malema, een omstreden en intussen geschorste ANC-politicus die vooral berucht is om zijn controversiële uitspraken. De man houdt er een riante levensstijl op na en bouwt een huis van meer dan 1,5 miljoen euro. Wanneer Guru-Murthy hem hierover aan de tand wil voelen, wordt de journalist de laan uitgestuurd.

Unreported World: Trouble in the townships – Channel 4, 2011.

Krishnan Guru Murthy is journalist en presentator bij de Britse zender Channel 4. Hij werkt voor Channel 4 Evening News en het programma Unreported World. De tv-carrière van Guru Murthy begon in 1988 bij BBC, waar hij onder meer het jeugdjournaal Newsround presenteerde. Later werkte hij ook voor Newsnight en presenteerde hij het BBC World News.

Ze zijn jong, mooi en hip. Beroemd op het internet, thuis in de mode en in glossy bladen. Naar deze meiden wordt gekeken. Ons is niet meteen duidelijk wat ze doen maar ze zijn de rolmodellen van uw dochter. It-girls heten ze.

‘We willen allemaal wel zo’n leven: doen wat je wil, rijk zijn, beetje door de stad lopen.’ – meisje, het zou uw dochter kunnen zijn, op een Parijse stoep.

Deze jonge vrouwen lijken uit te blinken in oppervlakkigheid maar ze zijn trendsettend en een rolmodel voor meisjes over heel de wereld.

‘Een it-girl is een meisje dat zich individueel uitdrukt in een veeleer stedelijke setting. En vooral, ze doet ons geloven dat wij dat ook kunnen.’ – Jay McInerney, auteur.

Het zijn geen professionele modellen maar meisjes die worden opgemerkt voor hun look en hun houding. En omdat ze op het juiste moment op de juiste plek zijn. Want soms is dat genoeg om opgemerkt te worden door modebladen en hippe merken en gebombardeerd te worden tot nieuwste it-girl.

‘Elk meisje wil een it-girl zijn.’ – Peaches Geldof, die u wellicht niet anders kent dan als dochter van haar vader.

Tamelijk wat it-girls zijn van goeden huizen en kunnen het zich dus permitteren om met het juiste kleedje op de juiste plek op het juiste moment te verschijnen. Maar het werkt ook andersom. Als It-girl word je gevraagd om op feestjes te verschijnen. Je wellustig te laten fotografen om te laten zien wat voor top feestje het wel is.

‘Een it-girl is de ultieme vorm van zelfontplooiing geworden, een extreem narcistische illusie.’ – Olivier Zahm, kunstcriticus.

Een open onderzoek naar een oppervlakkig fenomeen.

Profession: it-girl – Arte, 2011.