November 2010. Grote delen van ons land staan heuphoog onder water. Vooral de Dendervallei krijgt – alweer – de volle laag. Duizenden huizen worden – alweer – zwaar beschadigd, inboedels vernield. En alweer belooft de politiek doortastende maatregelen.
Panorama trekt een jaar na de feiten na of ons land intussen overstromingsveiliger is geworden. De balans oogt niet mooi.
Wat we zelf doen doen we beter? We trokken de Dendervallei af en constateerden dat op Waals grondgebied hypermoderne stalen stuwen in staat zijn overvloedige waterstromen het hoofd te bieden. Aan Vlaamse kant dateren ze uit de negentiende eeuw, de vermolmde houten schotten slagen er nauwelijks in water tegen te houden. Wallonië spendeert meer aan waterbeheersing dan Vlaanderen, terwijl het de helft minder waterwegen te onderhouden heeft.
Officieel wil Vlaanderen wateroverlast tegengaan aan de bron, door zoveel mogelijk regenwater de bodem te laten indringen. In de praktijk blijft het razendsnel de andere kant uitgaan: Vlaanderen wordt hoe langer hoe sneller gebetonneerd. Wat niet de bodem indringt, zou tijdelijk moeten worden opgevangen in overstromingsgebieden, gebieden zonder bebouwing die tijdelijk blank mogen staan. Helaas gaat de aanleg dikwijls tergend traag, onder meer omdat drukkingsgroepen allerhande dwarsliggen. Toch vindt Panorama een voorbeeld waar het wel lukte: overstromingsgebieden in de Dijlevallei hebben Leuven vorig jaar helemaal droog gehouden.
En dan is er de fameuze watertoets, een serie voorwaarden waaraan nieuwe bouwsels in overstromingsgevoelig gebied moeten voldoen. Op papier een prima beleidsinstrument, in de praktijk nauwelijks gecontroleerd en massaal met voeten getreden.
Verdronken land, een reportage van Luc Pauwels en Andrée Van Voorst Vader.
13 reacties ↓
1 Juul Slembrouck // 04-12-2011 om 10:22
Eigenlijk was ik ontgoocheld over de uitzending. Zij raakte slechts (soms naderhand verkeerd gebleken) “deeloplossingen” aan. Nergens raakte men de grond van de zaak aan. Elke uitspraak van de geïnterviewden over elk verschijnsel van de overstromingen had moeten gevolgd worden door een refrein : Van water moet ge afblijven. Eens geregeld blijft ge regelen en dat net zo lang tot alles ontregeld is.
Men had ook eens ir. Jan De Schutter kunnen raadplegen, die in de Kempen jarenlang in de strijd tegen beek en rivier door de economie tevergeefs de kant van het water koos.
2 Rita // 28-11-2011 om 19:17
Het is niet verantwoord dat er in een risicogebied, natuurgebied extra beton wordt gelegd. Alleen al het kostenplaatje:geluidsschermen, op palen bouwen, eerst bomen kappen om vervolgens er opnieuw te planten.. en dat allemaal op de rug vd.belastingbetaler. Onverantwoord. En bovendien betalen deze mensen in deze gebieden 2X (als belastingbetaler en bij waterschade). Eerlijk, correct beleid ik denk het niet. Politiekers moeten hun verantwoordelijkheid opnemen en de toekomst van onze kinderen niet hypotheceren. Bovendien hebben 1 op 3 mensen kanker in Vlaanderen en dit zou voor 80% te wijten zijn aan ons milieu. Dus geen extra wegen in overstromingsgebieden. Laat de mensen nog wat groen.
3 Luc Pauwels // 26-11-2011 om 13:16
Beste Herman,
We hebben de baggerproblematiek op het Denderbekken uitvoerig onderzocht: twee en een halve dag opnamen en metingen met onafhankelijke deskundigen. We hebben zelf nog extra metingen uitgevoerd al varend met bewoners rond de Dender die met stelligheid beweerden dat de rivier op bepaalde plaatsen ernstig is dichtgeslibd… Maar zelfs op die plaatsen moesten we vaststellen dat het verhaal niet klopt. De Dender is in Vlaanderen minstens even diep als in Wallonië. Na de modernisering van de stuwen zou de rivier eventueel nog wat dieper kunnen worden gemaakt, maar van een scherp contrast met Wallonië vonden we geen sporen. We stelden wel vast dat ze in Wallonië met baggervaartuigen aan het werk waren, terwijl dat in Vlaanderen niet het geval is. Maar omdat we geen overtuigend verhaal konden bouwen, hebben we deze porblematiek niet verder behandeld.
Wel is het zo dat Vlaanderen globaal een achterstand heeft van 9 jaar in het verwijderen van slib. Gewoon omdat er niet genoeg stortplaatsen zijn en omdat de verwerking van vervuild slib een zeer dure zaak is.
4 Herman De Gent // 25-11-2011 om 13:00
Er werd met geen woord gerept over eventuele baggerwerken. Volgens Crevits en Wenz nv is dat niet nodig, alhoewel de max waterstand bij deze zou kunnen verlaagd worden met één meter. Over de afstand van de gehele Dender zou de “spaar” mogelijkheid zienderogen vergroten. Helaas weten ze het altijd beter. Waarom de mogelijkheden niet eens onder de loep nemen? Helaas is een “neen” een “neen” ….
5 Pol M // 25-11-2011 om 11:28
In Amerika verliezen tabaksproducenten processen en moeten schadevergoeding betalen aan rokers. Die daar feitelijk zelf voor gekozen hebben.
Kunnen wij in Vlaanderen geen schadevergoeding eisen voor op voorhand voorspelde overstromingen? Waar wij niet voor gekozen hebben !
Idem schadevergoeding bij longkankers door fijn stof , door aanleg van nieuwe weg N41!
Een nieuwe weg, N41, in overstromingsgebied als voorbeeld hoe het niet moet. Maar dit voorbeeld kan even goed gebruikt worden bij een reportage over verkeerd beleid inzake mobiliteit, natuurbescherming, klimaatopwarming, uitstoot CO2, fijn stof, enz.
Tot wat dient een milieueffectenrapport als de minister nu al zegt dat de doortrekking N41 (in overstromingsgebied) er zeker komt !?
6 WG // 25-11-2011 om 09:10
Schrijnend hoe een ‘minister’ Muyters zijn eigen prestaties (budget) met fierheid klaar en duidelijk laat prioritiseren boven het welzijn van de mensen … laat staan het leed van de slachtoffers … Hoe kan zo iemand op zo’n hoge publieke functie terechtkomen? Och ja, als er iets fout loopt is het de kiezer, niet? Eureka ons budget is in evenwicht!
7 Jolien G. // 25-11-2011 om 01:20
Mooie reportage (zoals altijd)!
Even ter zijde: van wie zijn de achtergrondmuziekjes?
8 Manu // 25-11-2011 om 01:13
Men spreekt in de reportage over overstromingskaarten. Wat jammer is, is dat het verhaal genuanceerder is dan dit. Er zijn met name de ROG kaarten (Recente OverstomingsGebieden) en de HOG kaarten (de Historisch Overstroomde Gebieden).
In een aantal gevallen zijn er maatregelen getroffen (bvb een herlegging van een stroom) waardoor de zone niet op de ROG kaarten voorkomt. Deze nuance is wel belangrijk. In dit voorbeeld van het herleggen van een beek/rivier komt de zone wel nog voor op de historisch overstroomde gebieden maar niet op de ROG kaarten. Waarom zou men hier niet op kunnen bouwen? Zo werd het SIGMA plan uitgevoerd en zou het betekenen dat in een groot deel van de gehele Rupelzone niet zou kunnen worden gebouwd. Hier is er ook een historisch overstromingsgebied maar dit is niet noodzakelijk relevant.
Misschien is enige nuance toch wel nuttig, zeker als u cijfers aanhaalt. Zijn al die kavels gelegen in ROG gebieden?
Beleefde groet
9 marc // 24-11-2011 om 23:07
Buitengewoon volledige uitzending waarin álle aspecten van deze complexe problematiek aan bod komen. De redenen waarom ons beleid faalt zijn altijd dezelfde en gelden bvb ook voor onze enorme achterstand in de waterzuivering (50 j. op Nederland) of voor het wanbeer van de oprottende rioolnetten: zachte dokters – hopeloos verspreide slagorde – gedoogbeleid. Waarom moet de gemeenschap betalen opdat een landbouwer de afstroom van zijn veld zou verminderen? Waarom moet wie hemelwater loost op een riolering, niet bijdragen in de kost van die afvoer, terwijl hij dat voor afvalwater wel moet doen? Waarom zijn er nieuwe structuren zoals bekkens en waterschappen opgericht, die nergens iets te zeggen hebben, omdat de oude structuren zoals provincies, polders en wateringen moeten blijven bestaan? De grote besparingen waar alle overheden voor staan, geven Vlaanderen de kans om eindelijk sterk administratief te vereenvoudigen en performante beheersinstanties te installeren voor het waterbeheer. Zowel het beheer van de waterlopen als dat van de rioleringen.
10 G vd B // 24-11-2011 om 22:22
Ik vind het nogal vreemd dat er geen vragen worden gesteld over de manier waarop de overstromingskaarten werden opgesteld. Ook gebieden waar slechts eenmalig wateroverlast werd geconstateerd en waarbij de oorzaak werd weggenomen (bvb. door rioleringswerken), worden nog altijd aangeduid. Dit ondermijnt de geloofwaardigheid van de watertoets.
11 vonckx Erik // 24-11-2011 om 22:20
Men spreekt van een gebrek aan financien…Wel als elke dijk, stuw of sluis die we hebben, vernieuwen of bouwen electriciteit kan opwekken (concepten genoeg, verval genoeg etc) kan dit zichzelf financieren.
12 Jeroen // 24-11-2011 om 21:45
Waar het water door de dijk van het kanaal brussel-chaleroi te Lot is doorgebroken zijn 2 jaar voor het voorvallen nog verstevigingen en aanpassingen gebeurt, zoals een paaibekken voor de vissen. volgens mij is daardoor de dijk daar niet steviger van geworden!
13 van ginderdeuren // 24-11-2011 om 12:37
Wie overstromingen wil oplossen dient eerst en vooral de oorzaken op te zoeken.
Oorzaak nr 1 is: de veel te hoge hemelwater-afstroom van de velden en verhardingen.
Daarrond bestaat er in Vlaanderen quasi géén beleid. Enkel bij nieuwbouw (goed voor 1% van de afstroom) is er de bouwverordening op hemelwater.
En er komt allicht ook geen beleid dat de boeren en eigenaars van verhardingen doet betalen wanneer ze hemelwater lozen.
Ten tweede is de versnippering van het beleid op de waterlopen te groot.
De Provincies beheren veel maar hebben weinig budget.
De Bekkens en Waterschappen zijn nog steeds lege dozen zonder bevoegdheden.
Reageer!
Je reactie is welkom indien ze vergezeld gaat van je voornaam, naam en een behoorlijk e-mailadres. Je kunt aan de moderator vragen om enkel je initialen of voornaam te vermelden. Klik hier voor de gebruiksvoorwaarden van onze fora.